„Podsłuchiwanie pracowników” staje się coraz popularniejszą metodą kontroli ich pracy. Instalując jednak podsłuch w pracy musisz wiedzieć, że bardzo łatwo przekroczyć „czerwoną linię” i narazić się na konsekwencje prawne (włącznie z karnymi). Co o legalności podsłuchu w pracy mówią przepisy? Okazuje się, że podsłuchiwanie pracowników jest dozwolone, ale tylko w konkretnych sytuacjach np. przy wypełnianiu przez nich obowiązków.
Monitorowanie działań pracowników odbywa się niekiedy na każdym kroku. Pracodawca chce kontrolować telefon służbowy i laptopa pracownika, a także monitorować jego działania (również na pracy zdalnej). Przepisy dają tu pewną dozę swobody, ale nie oznacza to, że pracodawca może pozwolić sobie na wszystko!
Czy pracodawca może podsłuchiwać pracowników?
Co do zasady podsłuchiwanie pracowników jest nielegalne, ale przepisy dopuszczają wyjątki. Stanowi o tym m.in. art. 267 Kodeksu karnego, który przewiduje karę za nieuprawnione uzyskanie informacji. Poza tym podsłuch w pracy może naruszać prawo do prywatności oraz tajemnicę korespondencji, jeśli jest prowadzony bez uzasadnienia prawnego.
Czym różni się monitoring od podsłuchu?
Jednak przepisy można ominąć, wykorzystując narzędzia do podsłuchiwania pracowników jako formę monitoringu. Czym różni się monitoring od podsłuchu w pracy? Przede wszystkim monitoring służy nadzorowaniu przestrzeni pracy i obowiązków, które wykonuje pracownik. Z kolei podsłuch jest formą inwigilacji, która nastawiona jest na pozyskanie konkretnej informacji.
Jakie formy kontroli są dopuszczalne według Kodeksu pracy?
Zgodnie z art. 22². Kodeksu pracy, dopuszczalny jest monitoring wizyjny miejsca pracy. Rejestrowanie dźwięku nie zostało wprost uregulowane i może być stosowane wyłącznie w wyjątkowych przypadkach, gdy jest to niezbędne do realizacji obowiązków służbowych – np. w centrach obsługi klienta – oraz po wcześniejszym poinformowaniu pracowników.
Poza tym Kodeks pracy dopuszcza też legalność podsłuchu telefonu służbowego (ale wyłącznie po poinformowaniu o tym pracownika, wyjaśniając np. kwestię sporną z klientem), monitoring wizyjny przestrzeni wykonywania pracy i monitoring działań na komputerze służbowym pracownika (również w przypadku spornych sytuacji).
Kiedy podsłuch w pracy jest legalny?
Legalna rejestracja dźwięku może być stosowana wyłącznie, gdy jest to niezbędne i cel monitoringu jest uzasadniony (np. ochrona mienia, kontrola jakości obsługi, weryfikacja sporu z klientem). Środek musi być proporcjonalny do celu. W praktyce oznacza to, że pracodawca musi wykazać, że inne, mniej inwazyjne formy monitoringu (np. monitoring wizyjny, kontrola logów komputerowych) są nieskuteczne.
Zgoda pracownika a prawo
Otóż pracownik zawsze powinien zostać poinformowany, że jego telefon służbowy, laptop i przestrzeń działania jest monitorowana. Nie ma obowiązku, abyś miał zgodę pracownika na takie kroki. Według prawa, pracodawca nie potrzebuje zgody pracownika na prowadzenie monitoringu, ale ma obowiązek go o tym poinformować – cel, zakres i sposób stosowania muszą być jasno określone w regulaminie lub umowie o pracę.
RODO i dane osobowe w firmie
Pamiętaj, że na legalność podsłuchu mogą wpłynąć przepisy dotyczące przetwarzania danych osobowych. Jeżeli w nagraniach pojawiają się dane wrażliwe, nie powinieneś ich przechowywać dłużej, niż to konieczne (np. 30 dni, czyli czas na reklamację klienta), a pliki muszą być prawidłowo zabezpieczone. Z kolei nagrania, na których pojawiają się dane wrażliwe pracownika powinny być w trybie natychmiastowym usuwane.
Nagrywanie rozmów służbowych — zasady
Pamiętaj, aby podsłuchiwanie pracowników traktować wyłącznie jak sposób kontroli ich pracy i uczciwości. Nie słuchaj ich prywatnych rozmów (np. nie badaj, co pracownicy mówią o Tobie, gdy nie ma Cię w biurze). Na bieżąco usuwaj też nagrania i zawsze informuj pracowników o zmianach w systemie monitoringu.
Kiedy podsłuch stanowi przestępstwo?
Pamiętaj, że przekroczenie granicy legalnego monitoringu i działania nielegalne mogą narazić Cię na proces cywilny, ale też karny!
Art. 267 Kodeksu karnego – bezprawne uzyskanie informacji
Pamiętaj, że przekroczenie granicy legalnego monitoringu i działania nielegalne mogą narazić Cię na proces cywilny, ale też karny!
Art. 267 Kodeksu karnego – bezprawne uzyskanie informacji
Podstawą do stwierdzenia przestępstwa dotyczącego nielegalnego podsłuchu jest art. 267 Kodeksu karnego. Stanowi on, że:
Kto bez uprawnienia uzyskuje dostęp do informacji dla niego nieprzeznaczonej, otwierając zamknięte pismo, podłączając się do sieci telekomunikacyjnej lub przełamując albo omijając elektroniczne, magnetyczne, informatyczne lub inne szczególne jej zabezpieczenie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Co istotne, ściganie na podstawie tego art. Kk następuje wyłącznie na wniosek osoby poszkodowanej.
Przykłady kar: grzywna, pozbawienie wolności, odszkodowania
Sąd w skrajnych przypadkach może sięgnąć po karę pozbawienia wolności do lat 2. Oskarżony, któremu udowodniono nielegalny podsłuch może m.in. otrzymać karę grzywny, karę ograniczenia wolności (np. prowadzenia działalności gospodarczej), karę prac społecznych, a niekiedy też karę więzienia w zawieszeniu.
Poza tym – na podstawie wyroku – nielegalnie podsłuchiwany pracownik ma prawo dochodzić odszkodowania za działania pracodawcy.
Czy pracownik może się bronić?
Zwróć uwagę na fakt, że nielegalny podsłuch może dotknąć Cię, jeżeli pracujesz w firmie biurowej, działasz zdalnie, jesteś pracownikiem fizycznym czy umysłowym. Nie istnieje w tej kwestii jedna reguła.
Jak wykryć podsłuch?
Z tego względu powinieneś stosować wykrywacze podsłuchów, które pozwolą Ci na sprawdzenie czy pracodawca nie założył w Twoim otoczeniu nielegalnego urządzenia. Wykrywacz będzie rozsądnym wyborem, jeżeli np. dostałeś naganę za słowa, które padły w prywatnej rozmowie w czasie pracy zdalnej lub przerwy na kawę w biurze.
Co zrobić w razie podejrzenia nielegalnego podsłuchu?
Jeżeli znajdziesz w otoczeniu nielegalny podsłuch lub inne urządzenie inwigilacyjne, powinieneś powiadomić organy ścigania (policję), a także Państwową inspekcję Pracy. Pamiętaj, że poza konsekwencjami karnymi, pracodawca używający nielegalnie podsłuchu naraża się na kary ze względu na stosowanie mobbingu wobec swoich pracowników.
Dodaj komentarz